Sigara ile ilgili yapılan 40.000 den fazla araştırmanın sonucuna göre Sigara 30 dan fazla hastalığın nedenidir ve öldürür. Soluduğunuz dumanda 4000 den fazla zehirli kimyasal madde bulunduğunu ve bunlardan 50 sinin doğrudan kansere neden olduğunu biliyor musunuz?
Sigara, erken ölüm ve hastalıkların önlenebilir en önemli sebebini oluşturmaktadır. Bu alışkanlık milyonlarca kişinin hayatını kaybetmesine ve çok daha fazlasının sakat kalmasına yol açmaktadır.
Sigara büyük ölçüde vücudu etkilemekte ve pek çok hastalığa sebep olmaktadır. Bu hastalıklar arasında sigarayla ilişkisi net olarak belirlenmiş olanları şöyle sıralayabiliriz:

1.Kanser
2.Kalp- Damar sistemi hastalıkları
3.Solunum sistemi hastalıkları
4.Sindirim sistemi hastalıkları
5.Sigaranın yol açtığı ölümler trafik, terör, iş kazaları vb. tüm ölümlerin toplamından beş kat daha fazladır.

Yalnız kendinizi değil, başkalarını da zehirliyorsun
Sigara içmeyen akciğer kanserli hastaların 3 de 1 i sigara içen bir kişi ile yaşamaktadır. Sadece pasif içicilik bile akciğer kanseri riskini 3 kat artırmaktadır.

Sigara içilen bir evde
1) Çocuklar ortalama günde 5 sigara içmiş olmakta
2) Bebekler hastaneye 3 kat daha fazla başvurmakta
3) Ani bebek ölümü riski 2,5 kat artmakta
4) Bebeklerde kolik tarzı karın ağrısı 2 kat artmakta
5) Çocuklarda astım ve solunumsal enfeksiyon riski 2 kat artmakta
6) Çocuklarda akciğer kanseri, kronik bronşit sıklığı artmakta
7) Eşi sigara içenlerde akciğer kanserinden ölüm oranı 2–3 kat artmaktadır

Sigarada bulunan zehirli maddelerden bir kaçı;

1.Nikotin
2.Karbon monoksit: Egzoz gazı, şofben ya da kömür sobasından ölümlerin nedeni
3.Hidrojen siyanür: Gaz odaları zehiri
4.Arsenik: Fare zehiri
5.Tolüen: Tiner
6.Amonyak: Tuvalet temizleyici
7.Polonyum–210: Kanser nedeni
8.Radon: Radyasyon
9.DDT: Böcek öldürücü

Sigarayı Neden Bırakmalıyım

Sigara bağımlılığı bir hastalıktır ve pek çok kişi bundan zarar görmektedir. Sigara ölüme yol açan tek yasal üründür. Önlenebilir ölüm sebeplerinde birinci sıradadır.
Sigara içenler hastalıklarla boğuşmak zorunda kalırlar, çabuk yaşlanırlar ve ortalama ömür daha azdır. Geri dönüşü imkânsız kalp- damar sistemi bozuklukları gelişmemişse sigaranın verdiği zarar tamir edilebilir ve bir an önce bırakılmalıdır.
İçmediğinizde;

8 saatte: Kanda karbon monoksit normale düşer, oksijen seviyesi yükselir.
24 saatte: Kalp krizi geçirme ihtimali azalır
48 saatte: Vücudunuz nikotinden arınmıştır, tat ve koku duyuları iyileşir
2- 12 hafta: Kan dolaşımı iyileşmiştir, yürümek ve egzersiz kolaylaşır
3–9 ayda: Öksürük, nefes darlığı gibi solunum problemleri kaybolmaktadır
5 yılda: Kalp krizi riski hiç içmeyenler kadardır, akciğer kanserinden ölüm riski % 50 azalır10 yılda hiç içmeyenlerin seviyesine iner
Güvenilir bir tütün kullanma şekli yoktur. Puro, mentollü sigara, düşük katranlı sigara, pipo, nargile gibi bütün çeşitleri zararlıdır. Light sigara içmekle de zararlı etkilerinden kaçınamazsınız İçenlerin % 90’ı sigarayı bırakmak istemekte, ama bırakmayı geciktirmek için bahaneler üretmektedir. Sigaranın bir dayanak olduğunu, stresi azalttığını, bırakınca kilo alacağınızı, çevrede herkes sigara içerken bırakmanın zorluğunu düşünebilirsiniz. Ama her yıl binlerce insan sigarayı bıraktığına göre sizin de bunlardan biri olmanız mümkündür.

Neden Sigara İçiyorsunuz ve Sigara Niçin Zor Bırakılır?

1.Nikotin Bağımlılığı: Sigaradaki nikotin, alkol, kokain ve eroinden fazla bağımlılık yapan bir maddedir. İlk kez sigara içenlerde bulantı, baş dönmesi gibi rahatsızlık verici belirtiler olur. Sürekli nikotin alınınca beyinde alışkanlık ve bağımlılık gelişir ve bu maddenin dışarıdan alınması artık mecburi hale gelir.
2.Psikolojik Bağımlılık: Çoğu tiryaki sigarayla kendini özdeşleştirmiştir, kişiliğinin bir parçası olarak görür. Sigara gün içinde aralıklarla sürekli kullanılır ve hayatın birçok anına girip benimsenir. Böylece günlük rutinin parçası olur, hayattaki pek çok şeye bağlanır. Bu şekilde yıllar içinde, yemekten sonra, çay- kahve ile biriyle tartışınca, otomobile binince, otobüs beklerken, sinirlenince, bir işi bitirdikten sonra, ders çalışırken veya sıkılınca oyalanmak için sigara içmeyi öğrendiniz.
3.Duygusal Destek: Nikotinin stres gideren, sakinleştirici veya yatıştırıcı etkisi yoktur, aksine uyarıcı bir maddedir. Bağımlı olduğunuzdan, nikotin alınca kendinizi rahatlamış hissedilir. Tiryaki sigarayı kötü zamanda destek, iyi zamanda arkadaş görür.
4.Sosyal alışkanlık: Belli sosyal ortamlarda sigara içme alışkanlığı, çevrede yaygınlığı ve kabul edilir olması, sigaranın kullanımının da devamını kolaylaştırır.
5.Sigara reklâmları

Sigara Bırakmada Kullanılan Yardımcı Tedaviler:

Doktor kontrolü altında

1.Nikotin yerine koyma tedavisi (nikotin bandı, spreyi, sakızı)
2.İçinde nikotin olmayan ilaçlar (antideprasan olup sigarayı arama hissi azaltır)
3.Davranış tedavisi (bireysel veya grup halinde uygulanabilir stres, arkadaş grubu, kişinin kendisine karşı olumsuz düşünceleri gibi sigara kullanımına iten faktörler bulunur ve sigarasız baş etmenin yolları aranır)
4.Akupunktur (belli noktalara iğne batırılarak veya elektrik uyarısı verilerek, beyinde endorfin salgılanımı sağlanır ve sigara içme isteği engellenir)

Sigarayı Nasıl Bırakmalı
Azaltarak zaman içinde tamamen bırakmak çabası çoğunlukla sonuç vermemektedir. Günün birinde anlık bir kararla sigarayı bırakmak mümkün olabilir ama uzun olmayan bir hazırlanma dönemi sonrasında yardımcı metotlardan da faydalanıp sigarayı bırakmak, genelde daha başarılı bir yol olarak görülmektedir. Bu tarzda sigarayı bırakma girişimi:

1.Bırakmaya karar verme
2.Hazırlık
3.Sigarayı bırakma ve bırakmayı sürdürme Bırakmaya Karar Verme
4.Sigarayı bırakmakla kazanacaklarınızı aklınıza getirin.( ağız tadının düzelmesi, ciğerlerinizin temizlenmesi ve öksürüğün kaybolması, hastalık risklerinin azalması, rahat yol yürümek, aileniz ve yakınlarınızın içtiğiniz sigaradan etkilenmemesi gibi faydaları tespit edebilirsiniz)
5.Tanıdıklarınızın arasında sigaranın sebep olduğu hastalıklarla uğraşıp duran veya bu yüzden ölen kişiler vardır. Aynı şeylerin başınıza gelmesini ister miydiniz?
6.Sigara içmeyenlere bir bakın sizce bundan dolayı bir eksiklik duyuyorlar mı?
7.Çocuklar sözlü tavsiyeleri değil davranışları örnek alıyorlar, onlara sigara içmemeleri için örnek olmayı istemez misiniz?
8.Bir ayda, bir yılda ve beş yılda sigaraya harcadığınız parayı hesaplayın. Çıkan rakama inanamayacaksınız. Bununla isteğiniz neleri yapabileceğinizi düşünün Bütün bunlar yeterince güçlü sebepler olarak görünüyorsa, sigarayı bırakmaya karar verebilirsiniz. Gerekçelerinizi yazıya dökün ve günde birkaç kez gözden geçirin.

Bırakmaya Hazırlık

1.Bir hedef tarihi belirleyin ama 7–10 günden daha uzak olmasın
2.Ailenize ve arkadaşlarınıza sigarayı bırakma kararınızı ve bırakacağınız tarihi söyleyin hatta iddiaya girin
3.Eşiniz veya bir arkadaşınızla birlikte sigarayı bırakabilirsiniz ama bırakabileceğine inandığınız birisi olmalı, yarı yolda bırakıp sizin de direncinizi kırmamalıdır
4.Sigarayı bırakmak demek aynı zamanda sigara içmeye iten olay ve eylemlerden de uzak durmak demektir. Örneğin, iş ortamında çok içiyorsanız tatilde bırakın
5.Size keyif vermeyen şartlarda sigara kullanın
6.Kül tablasını boşaltmayın günde kaç sigara içtiğinizi hatırlatacaktır
7.Kısıtlayıcı tedbirler sigaraya ulaşmanızı zorlaştırıp bağımlılığınızı azaltacaktır. Yalnız tek veya çift saatlerde içme kararı alın ve her sigaranın yarısını için. O gün kaç sigara içeceğinize karar verin ve ilk sigarayı içmeyi bir saat geciktirin. Bir paket bitmeden diğerini almayın.
8.Çakmak kibrit taşımayın hatta sigara taşımayın
9.Tercih ettiğiniz yerine tadını kötü bulduğunuz birkaç farklı marka sigarayı karma olarak kullanmaya başlayın bu sigaradan zevk almanızı engeller ve bağımlılığınızı azaltır

Bıraktığınız Gün

1.Bırakmadan önceki gün rahatsızlık verecek kadar bile çok sigara içebilirsiniz
2.Asla içmeyeceğinizi değil, o gün sigarasız geçirmeyi düşünerek bırakın
3.Sigara içme isteği uyandıracak ortamlar ve dostlardan bir süre uzak kalmanız başarıda etkili olacaktır
4.Sigarayı bırakınca içme isteğinin dalga dalga geleceğini ve her dalganın sadece üç-beş dakika süreceğini bilmelisiniz. Canınız çok istediğinde yalnız o anı göz önünde bulundurun ve saate bakıp sadece beş dakika dayanmaya karar verin bırakma sebebinizi tekrar hatırlayın. Su için, ortamdan kısa süre uzaklaşın
5.Çay kahve kola gibi sigarayla bağlantı kurduğunuz içecekler yerine süt ayran veya meyve suyu gibi sigarayla iyi gitmediği düşünülen içecekleri tercih edin
6.Yeterince dinlenin aşırı yorgunluk ve stresten kaçının. Gergin olduğunuzda veya sıkıldığınızda sigara içmek yerine gevşeme ve derin nefes egzersizi yapın; içinizden 8 e kadar sayı derin nefes alın, daha sonra 4 e kadar sayıp nefesinizi tutun, sonra 8 e kadar sayıp nefesinizi yavaş yavaş verin bunu birkaç dakika boyunca sürdürün
7.Yürüyüş gibi düzenli olarak ve kolayca uygulayabileceğiniz bir egzersiz programına başlayın Sigarayı Bırakmayı Sürdürmek
8.Sürdürebilmek sigarayı bırakmaktan daha önemlidir, çünkü bırakanların % 70 i ilk ayda tekrar başlar. ( iyi hazırlanmamış olmak stresle baş etmek için başka yollar bulamamak, bir tanecik içmekle bir şey olmayacağını düşünmek, artık sigarayı yendiğini düşünmek ve oluşan kendine güven hissi, kilo almaya başlamak)
9.Dayanamayıp bir sigara yakarsanız bunu içmek zorunda değilsiniz, içmeye başlarsanız da bitirmek zorunda değilsiniz sadece geçici bir aksilik olmuştur. Pişman olmuşsanız hiç içmemiş gibi devam edin
10.Birinci ay dolunca bağımlılık büyük ölçüde kaybolur ama birçok şey size sigarayı hatırlatıp içme isteği duymanıza sebep olacaktır bu istek sigarayı hiç bırakmamış gibi güçlüde olabilir ama siz artık daha güçlüsünüz bundan emin olabilirsiniz
11.İlk 3 ay içinde yeniden başlamama konusunda dikkatli olun. Dürtülerin azalarak sürüyor olmasından artık korkmayın ama yinede tedbiri bırakmayın
12.Birçok insan sigarayı bir kerede bırakamazsa hep başarısız olacağını düşünür. Hâlbuki sigarayı bırakmış olanların dörtte birinden azı ilk girişiminde başarmıştır çoğu kişi ise başarıdan önce 3–4 kez bırakmayı deneyip yeniden başlamıştır bağımlılık ile mücadelenin birinci şartı hiçbir zaman pes etmemektir

Kilo Almamak İçin
Sigarayı bırakmakla metabolizma hızı düşer, iştah açılır ve sigarayı bırakanların üçte biri 3–5 kilo alır oyalanmak için sürekli kuruyemiş ve çikolata gibi yüksek kalorili yiyecekler yemek de kilo almada etkendir. Sıkı diyet sigarayı bırakmayı güçleştirir bu yüzden kilo almaktan korkup rejim yapmayın tamamen bıraktıktan sonra bunun için yeterli zamanınız olacaktır. Sigara isteğini ortadan kaldırmak için bir şeyler atıştırmak iyi bir usuldür ancak yedikleriniz düşük kalorili olsun ve öncelikle bol su için salatalık, havuç veya meyveler bu konuda iyi tercihler olabilir. Düzenli egzersizi ihmal etmeyin, hem rahatlatır hem kalori harcatır hem de can sıkıntısını önler. Bütün Zararlarına Rağmen Sigarayı Bırakmayı Düşünmüyorsanız, sigara içmeyenlerin temiz hava soluma haklarına saygı gösteriniz, unutmayınız ki, temiz hava soluma özgürlüğü, her zaman sigara içme özgürlüğünden önce gelir

SAĞLIKLI GÜNLER DİLEĞİYLE…
ENDER PİR ELKAYA


Prof. Dr. A İlhan Özdemir Devlet Hastanesi Genel Cerrahi Uzmanı Dr. İbrahim Düzgüne katkılarından dolayı teşekkür ederim. Diğer kaynaklar: Sağlık bakanlığı broşürleri

Sigara konulu slaytı indirin