1) Kısaca hayatınızı anlatır mısınız?: Zemher ayının 18 inde (Sarı buzda) Şadı da doğmuşum. İlkokulu Çatalağaç köyü İlkokulunda okudum (Tıkıl bükünde). Evliyim 1 Kız, 3 erkek çocuğum var. Ev hanımıyım.

2) Kösedersi ( Kürttü Bükünü) sini anlatır mısınız?: Kösedersinin kuruluşunun Ali Fakılardan geldiğinin söylendiğini duydum. Ali Fakının 7 Oğlu varmış. Biri Boğazağaz da, Biri Kerimgil yanda (Akifgil), 3. oğlu Köse deresinde kalan Mecit karısı Hanımcanın Babası Halilin babası. (Gücük Osman Halilin kardeşi Mecit karısının emisi). 4. oğluyla ilgili bilgileri Hanımca büyük annem anlatırdı ama şimdi hatırlayamadım.

Kürttü bükünde Derici Mustafa oturuyormuş. Bu günkü Köse deresi iki derenin arasına Kürttü bükü denir. Mevcut Mecitgilin evinin olduğu yere de Köse deresi denirmiş.

Köse deresinde körük kurarak Ali Fakının uşakları ile Gücük Osman’ın uşakları para kesiyorlarmış.

Köse dersinde Fırık Fıtca varmış. Gücük Osman tarafından ( Mecit karısını Hanımcanın dedesinin akrabası). Birde Dorukçu oğullarının olduğunu duymuştum. Bunların bir kızının da Harşıtta Arif ağan babaannesi olduğunu duymuştum.

Bu günkü daşlıkta halgumların olduğu yerde Çolak Mustafa oturuyormuş. Muhtemelen Hacı Kızı Fatmanın dedeleri olduğunu tahmin ediyorum. Çolağın kızı Hatice Derici Mustafanın hanımı yani bu günkü tasıldargilin büyük annesi. Diğer taraftan zaarcı oğlu Mehmetin bacısı daşlıktaki Çolağın hanımı olduğunu duymuştum.



3) Bozo Tufanı anlatır mısınız?: Bozo Tufanın hanımı Tuğlu oğlu İbrahimin kızı Yanı bu günkü Haşimo Mehmetin halası.

Tuğlu kızı ölünce Abdullanın kızı Hanife ile evleniyor bundan iki kızı bir oğlu oluyor ve seferberlikte ölüyor. (Bu günkü Abdullo Mehmetin bacısı yani ekiz kızı Eminenin teyzesi) Bozo Tufanın oğlu Mecit dedem. Bozo Tufanın kardeşi Alinin hanımı Mahmutgilden. Ali Derindere gözüne ava gidiyor, avda çığ alıyor ve ölüsü yazın kuzgun deresinde bulunuyor. Yanında Tufan ağan Emin de ölmüş. (Tufan ağan Emin bu günkü İzzetgilin babası İzzetin Hanımı Haticenin babası). Bunların mezarı bu günkü Ören Mezarlığındadır. Mevlüt Çavuşun hanımı Bozo Aligilden.

Bozo Tufanın oğlu Mecitin çocukları Mehmet, Ali, Halil, Fatma, Emine, Pamuk, Muteber, Mustafa.

4) Baban Zarcıgilleri anlatırı mısınız?: Babamın dedesi zaarcı oğlu col Ahmetmiş. Mezarı Depealan yaylasında ocak yanı Mezarlığında imiş.

Yaylacılıkları Depo alan Orta oba altındaki Oba yeri denen obadaymış. Mevlüt çavuşun annesi Ahmet oğlu Durmuşun halası.

Noman oğlu Mehmetin (Necip yazarın büyük annesi) col Ahmetin oğlunun kızı. Durmuş Coşkunun Eminsinin kızı.

Durmuş Çoşkunun babasının 1 erkek 2 kız kardeşi varmış. Kızlardan birisi çolakgilde, biriside Mevlüt çavuşun annesi. Babamın iki kız kardeşi var Gülhanım (Tombaz), Emine.

Babam Ahmeto Durmuşun Çocukları Mehmet, Mustafa, Gadun, İhsan, Şükriye, Cevriye.

5) Büyük annen Düfter den Bahseder misin?: Düfter anam derici Mustafanın kızı. Mecit karısı Hanımcanın annesi. İlk önce Halil oğlu Mehmeti almış. Oradan 3 kızı 1 oğlu olmuş. Kızlar hastalıktan ölmüşler nesli yok. Düfterin beyi Mehmet ölünce kayının yani Hanımcanın amcasının oğlu İskender oğlu Mustafayı almış. Çocuğu olmamış.

İskender oğlu Mustafayı anlatacak olursak Babası İskender Alidir. Köyde iki dönem Muhtarlık yapmış ve Köyde ilk Nüfus sayımını İskender oğlu Mustafa yaptırmış. Çocuğu olmadığı için emim Mehmeti Hanımca ninem anasına oğul vermiş.

6) 1. Dünya savaşında Köyümüzde Gazi ve Şehit var mı? Bildiklerinizi bizimle paylaşır mısınız?: 1. Dünya savaşından önce 100 hane olan Orta Mahalle savaştan sonra 9 hane geri gelebilmiş. Bunlar Calaco Hasbi Çavuş, Abdullo Mehmet, Delelo Mehmet, Tasıldaro Mehmet, Osmano Mustafa, Ahmeto Mehmet (Zaarcıoğlu), Mevlüt Çavuş, Hacı karısı Tasıldar kızı Emine geri dönmüşler.

Savaşta Melikgilin Ali (Meliko Alinin Galenderin aşağısında Cemilegilin eski su aldıkları yerde evleri varmış. Bir de bu Melikgil yandaki halgum kavgacı Salih hocanın oğlu Hasan hocanın evinin yeri imiş), İskendero Ali (Bu günkü İskendero Mustafanın babası) Kürt Ali Askere gitmişler. Askerde şehit olmuşlar. Muhtemelen şehit oldukları yer ve mezarı Hopa civarlarında olduğunu duymuştum.

Bu savaşta Doymuş Köyü altında karşıya geçerken Osmano Ali, kızı ve bacısı çocuğu sırtında beraber dere düşmüşler. Bu arada Osmano ile çolak kızı Selime de Harşıt çayına düşerek ölmüşler.

Çokla kızı Selimenin bacısı Şerife bu günkü haceligilin Salimin annesinin annesi yani Fadimenin anasıdır.

Bu savaşta esir düşenlerimiz: Dedem Mecit Rusya da 4 yıl kalmış, Abdullo Mehmet, Delelo Mehmet, (Gavur Delelo Mehmetin ağzına tüfekle vurmuş. Dişlerinin tamamı kırılmış. Bu olaydan sonra bir daha çocuğu olmamış.)

Derindere çayırında ordugahı olan Ruslardan alagözo Ali ekmek almış. Ekmeği alırken Ruslar tutuklamış. Tutuklanınca bana git ekmeği al diye derici Mustafa söyledi demiş. Halbu ki derici Mustafanın hiç haberi yokmuş. Bu olay sonunda tutuklanan derici Mustafa ordu civarında bir ceza evine götürülmüş. Oradan divanı harbe götürülmüş bir daha geri dönmemiş. Akıbeti belli değil. Ruslar alagözo Aliyi esir almış. Esir aldıklarını belli bir ücret karşılığında çalıştırıyorlarmış. Bir süre sonrada baş kaldırmasınlar diye Rusyaya götürüyorlarmış.

Genelde bu savaşta insanlar açlık, yokluk, zefillikten, hastalıktan yollarda kırılmışlar. Bir kısmı da düşman zulmünden ölmüş. Örnek olarak Uluköy köprüsünden karşıya geçmek isteyen bazı kadın ve kız çocuklarını kurşuna dizip dereye atarlarmış.(Cedemen Ali nin annesi ve kız kardeşini buradan dereye atmışlar) Büyük annem daha çok anlatırdı ama aklımda bunlar kaldı.

7) Köyden göçen haneler hakkında neler biliyorsunuz?: Gücük Osman kıznın oğullarından ikisi göçmüş Ordu Samsun yöresine gitmiş. Bunlardan birisi Ömer Çavuş, bir tanesini hatırlayamadım. Bir tanesi de askerde şehit olmuş.

8) Sizin aile Mecitgil yaylada nerelere de yaylacılık yaparlarmış. Buna bağlı olarak köyden yaylacılık yapanları anlatır mısınız?: Genelde Orta mahalleliler Başçatakçayır yaylası, Masur obası, Depe çayırda yaylacılık yapıyorlarmış. Mesela Depe çayırda yaylacılk yapılırken İzzetin annesi Habibe buradan gelin olmuş diye duydum. Masur da ise Mollaveligil, Halil oğlu Mehmet yani Mecit karısı Hanımca nın babası, Abdullo Mehmetler, Yesir Halilin oğlu Veli, bu günkü izzet Pirdalın babası.

Masur da bulunan mezarlıkta Abdullo Mehmet in çocukları, Yesir Halil, Yesir Halilin oğlu Veli olduğunu duydum.

Daha sonra Depe alan yaylasında eski obaya geldiklerini duydum. Yayladan gelince Keldaş yaylasına gidip kış mevsimine kadar durduklarını anlatırdı büyük annem.

9) Köyümüzde kuran mektepleri- kuran mektepleri hocaları, yaylada kuran mektepleri, fahri imamlar hakkında bildiklerinizi bizimle paylaşır mısınız?: Gayyanı harmanının arkasında İbrahim Güvendinin penceresinin arka kısmında, Osmano İsmetin dış odasında, Mevlüt çavuşun dış odası ve hayatında, Yaylada ise, eski obada gadagal Osmanın evinde ve eski obadaki kuran mektebinde kuran okutulurdu.

Köyde kuran mektebinde hocalık yapanlar ise Hacı Mehmet Güvendi, Fikri Güvendi, Mustafa Güvendi (Tahsin). Camide fahri imamlık yapanlar ise İsmet Akbulut, Yakup oğlu Mehmet (Mustafa Pirdal).

10) Köyde arıcılık yapanlar ve arı kayaları hakkında bildiklerinizi bizimle paylaşır mısınız?: Durmuş Coşkun (Zaarcıgil), Tasıldar Mehmet, İsmet Akbulut, İzzeto Mustafa, Mecit Babayiğit, İzzet kızı Emine.

Kayalar ise Gayannı harmanında fırının arkasında bu günkü araba yolunun önü, Bu günkü araba yolunun arkası, Arım da, Mizeli hozanı, Peteklik, Boğazağazın altındaki yarım kayada olduklarını büyük annem anlatırdı.

11) köyde olan 35 gargunu bize anlatır mızınız?: Büyük annem derdi ki seyrederdik. Gabayalaktan göçen gürgen ağaçaları eğilmeden Harşit çayına indi derdi. Mugayitgil yandaki Mahmut Pirin mazusu (Tekir) olduğu gibi Harşıt çayına inmiş. Yavüvetten gürgenler dikili olarak Harşit çayına inmişler. Tıkıl bükündeki kayaların yaruvetten geldiğini söylerdi. 35 gargunu köye büyük zara vererek tabiat dengelerinin büyük ölçüde değiştiğini söylerdi.

12) Köyde tarım hakkında bildiklerinizi bizimle paylaşır mısınız? Gayanda babanın(Ahmeto Durmuş Coşkunun) evinin arkasında dibek taşının olduğunu görüyoruz. Bununla ilgili bilgi verir misiniz?: Babam derdi ki biz Orta obanın alt kısmında oba yerinde dururken alçakta küçük ve büyük ekin tarlamız vardı. Oralarda arpa ekerdik. O ektiğimiz ürünü köye getirip dipek taşında hallederek arpa haline getirirdik. Ayrıca güney tarafındaki ( Bugünkü güney tarafındaki araziler) arazilere buğday ekerdik. Ordan aldığımız ürünleri bu dibek taşında hallederek buğday haline getirirdik derdi. Ayrıca Mısırlarımızı(darı) dibekte parçalayarak bulgur haline getirirdik. Bunu yapmak için özel aletler var derdi.

Köye tırpanın gelişiyle ilgili duyduklarım şöyle, büyük annem derdi ki, çayırlarımızdaki otları orak ve kerintiyle biçerdik.(kerinti orağın sapının uzun yapılarak meydana getirilen araç.) daha sonra Tasıldar dedemlere gelen bir Arnavut tırpanı dedemlere getirmiş. Dedemlerde köye yaymış. Tasıldargil çayırlarını biçtikten sonra komşularına sıra işle tırpanı veriyorlarmış. Böylece tırpan köye gelmiş olmuş.

Birkaç atasözü söyleyeyim

1) Ne karlar yağmışta erimiş.(Bu zamana kadar ne insanlar gelmiş, geçmiş.)

2) Yat kara öküz yat borçlu ya seni alır, ya beni.

3) Gözdür dağın arkasındaki görecek, akıldır başa geleni bilecek.

4) Fikir ağam fikir semer iki katır bir. Bildiklerinizi bizimle paylaştığınız için www.catalagac.com sitesi adına sizlere teşekkür ederiz. 03.01.2008

Anlatan: Şükriye Babayiğit

Çatalağaç Köyü

Doğankent/ Giresun

Röportaj: Fatma Babayiğit